پيرو فرضيه اي قديمي كه مي گويد از هر چيز،  بيشتر آن بهتر است. در مورد دوربين هاي ديجيتال نيز سازندگان آنها براي تبليغ و برتري جستن از رقبا مي گويند هر چه تعداد پيكسل هاي عكسي كه توسط يك دوربين ديجيتالي گرفته مي شود بيشتر باشد كيفيت عكس آن نيز بالاتر است.
اگر طبق گفته سازندگان بررسي كنيم پس يك دوربين 4 مگا پيكسلي نمي تواند به خوبي يك دوربين 5 مگا پيكسلي عكس بگيرد و يا عكس يك دوربين 8 مگا پيكسلي بسيار عالي تر از كيفيت عكس يك دوربين 6 مگا پيكسلي مي باشد؟!
اما با كمال تعجب و بر خلاف نظر عموم بايد گفت اين فرضيه در مورد كيفيت عكس هاي ديجيتالي بطور كامل صادق نمي باشد زيرا مگا پيكسل فقط واحد اندازه گيري اطلاعات عكس گرفته شده مي باشد و نه كيفيت. عكسي كه توسط يك دوربين ديجيتالي گرفته مي شود تنها به يك پارامتر وابسته نبوده ، بلكه مسائل زيادي كنار يكديگر كيفيت يك عكس را نشان مي دهد.
همانطور كه در سري مقالات چاپ شده در شماره هاي 5 ، 6 و 7 ماهنامه به آن اشاره شد قلب يك دوربين ديجيتال ، حسگر تصوير يا Image Sensor دوربين مي باشد با وجود آنكه مگا پيكسل ها يكي از پارامترهاي معادله كيفيت مي باشند اما در اين مقاله قصد شناختن عوامل ديگر كه در كيفيت عكس موثر است را داريم.

پيكسل
تعداد پيكسل هاي بيشتر لزوماً دليل بر بهتر بودن يك دوربين نمي باشد. اما سايز آنها يعني سايز هر پيكسل مسئله ديگري است. پيكسل ها مانند ظرفي كم عمق هستند كه مي خواهند فوتون هاي نور را در خود نگه دارند كه سنسور بعداً آنها را به الكترون ها تبديل كند. هر چه اين پيكسل ها بزرگتر و عميق تر باشند ، فوتون هاي بيشتري دريافت كنند يعني با افزايش توانايي پيكسل ها منجر به گرفتن عكس هايي با جزئيات بالا در تاريكي ، سايه و همچنين نور بسيار زياد مي شود.اكثر دوربين هاي ديجيتالي از سنسور هاي تصوير  Charge-Coupled Device ) CCD ) و يا
Complmentary Metal Oxide Semiconductor ) CMOS  ) استفاده مي كنند.

شكل 1 : نمونه اي از يك سنسور تصوير از نوع CCD

لنز
لنز يك دوربين به همان اندازه « سنسور تصوير»  در كيفيت يك عكس ديجيتالي تاثير دارد. بسته به طراحي آنها لنزهاي گوناگون داراي قدرت متفاوتي در رفع عيوب عكس و يا در كنتراست رنگ و واكنش در مقابل رنگ ها دارند. اما به طور كلي ، دوربين هاي سرعت بالا براي عكسبرداري در نور مناسب تر مي باشند. اولين دوربين هاي ديجيتالي لنزهاي خود را از لنز  دوربين هاي فيلمبرداري به ارث بردند و در بعضي دوربين هاي عكاسي از لنزهاي ارزان پلاستيكي استفاده مي كردندكه بعضاً باعث به هم ريختگي رنگ ها و كاهش شفافيت و كيفيت عكس مي شدند. حتي لنزهاي پيشرفته كه شيشه اي بودند معمولاً در عكس ايجاد سايه روشن مي كردند زيرا نور از لنز با زاويه هاي كج در گوشه هاي سنسور عبور مي كرد. اين در حاليست كه براي داشتن عكسي با كيفيت خوب نور بايد مستقيماً از لنز عبور كرد تا فوتون هاي بيشتري جمع آوري شود.
بعد از آن به تدريج توليد كنندگان عدسي هاي نوري شروع به توليد لنزهايي كردند كه مختص دوربين هاي ديجيتالي بودند. توليد كنندگان در ساخت اين لنزها از عناصري خاصي كه داراي تجزيه نور كمتر و پوشش هاي رنگي بهتري بودند استفاده كردند براي رسيدن به كيفيت بهتر بعضي از توليد كنندگان با يكديگر به همكاري پرداختند به طور مثال Kodak با Panasonic  ، كمپاني  Schneider با Leica و كمپاني Sony با Zeiss آغاز به همكاري كردند تا بتوانند براي دوربين هاي خود اعتبار و كيفيت به ارمغان آورند.
گفتني است عوامل خارجي از جمله تميزي لنز تاثير به سزاي در كيفيت عكس ها مي گذارد. گرد و غبار ، اثر انگشت و يا ساير لايه هاي كثيف بر روي لنز دوربين منجر به كاهش كيفيت عكس مي شود. همچنين نور پراكنده و درهم نيز باعث كاهش شفافيت و وضوح عكس مي شود. همچنين جهت و ميزان نور در كيفيت عكس گرفته شده تاثير به سزايي دارد.

مبدل
ممكن است پذيرش مطلبي كه گفته مي شود آسان نباشد ، اما بايد گفت همه دوربين هاي فيلمبرداري و عكاسي ديجيتال در واقع تصاوير را به صورت آنالوگ دريافت مي كنند. بدين ترتيب مبدل CCD هر پيكسل را به يك سيگنال آنالوگ با ولتاژ هاي متفاوت تبديل مي كند. بعد از اين مرحله يك مبدل داخلي آنالوگ به ديجيتال ( ADC ) سيگنال ها را به اطلاعات ديجيتالي يعني بايت هاي اطلاعاتي تبديل مي كند. هر چه ADC بهتر ، گرانقيمت تر و داراي Bit Rate بالاتر   ( مثلاً 16 بيت يا 12 بيت و نه 10 يا 8 بيت )  باشد عمل تبديل بهتر و يكنواخت صورت مي گيرد در نتيجه عكس با كيفيت بالاتر و جزئيات بيشتر حتي در قسمت هاي سايه و پر نور گرفته مي شود.

فرمت فايل ها
كيفيت يك عكس ديجيتالي به چگونگي ذخيره شدن آن نيز بستگي مستقيم دارد. اكثر استفاده كنندگان ، فرمت JPEG را براي عكس هايشان ترجيح مي دهند. JPEG  به طور معمول فرمتي است كه اكثر دوربين هاي ديجيتالي عكس هايشان را با آن فرمت ذخيره مي كنند.
با در نظر گرفتن سرعت ، كيفيت عكس و فضاي اشغال شده توسط عكس مي توان فرمت JPEG را انتخاب كرد كه در واقع گونه فشرده شده مي باشد و مقداري از اطلاعات جزئي به منظور كاهش فضاي اشغالي توسط عكس را دور مي ريزد. اكثر دوربين هاي ديجيتالي به دو يا سه روش فشرده سازي عكس را انجام مي دهند.
بعضي از دوربين هاي ارزان قيمت سطح فشرده سازي بين  1 : 25  تا 1 : 8 را ارائه مي دهند اين در حاليست كه دوربين هاي گرانقيمت تر  داراي سطح فشرده سازي بين 1 : 8 تا  1 :  7 / 2 مي باشد. يعني دوربين هايي عكس ها را  كمتر فشرده مي كند داراي كيفيت عكاسي بهتر و در نتيجه عكس هاي آنها شفاف تر است.
اما بعد از آزمايش گونه هاي متفاوتي از دوربين هاي ديجيتالي كه قابليت ذخيره سازي فايل ها با فرمت RAW  را دارا بودند اين نتيجه حاصل شد كه RAW بهترين فرمت ذخيره سازي عكس هاي ديجيتالي مي باشد زيرا در داخل دوربين هيچگونه عملياتي براي فشرده سازي يك عكس به فرمت RAW انجام نمي گيرد و عكسي با اين فرمت با تمام جزيياتش ذخيره مي گردد.

اما نكته آخر
بعد از آزمايش هايي نه چندان حرفه اي بر روي چندين دوربين ديجيتالي كه به طور تقريبي داراي كيفيت هاي مشابهي از نظر مبدلADC ، سنسور تصوير و لنز بودند ، بعضي دوربين ها نتايج مطلوبي از خود ارائه ندادند. نكته كليدي در برنامه ريزي دوربين ها بود. توليد كنندگان دوربين هاي عكاسي ديجيتالي به روش هاي گوناگون دوربين هايشان را براي نمايش و ترجمه يك عكس برنامه ريزي كرده اند. الگوريتم هاي استفاده شده در اين دوربين ها مشخص كننده كيفيت و چگونگي ظاهر شدن عكس ها مي باشند. در نتيجه دوربين هايي كه داراي كيفيت و لنزهاي مشابهي هستند به خاطر تفاوت در برنامه ريزي آنها ، عكس هايي با كيفيت متفاوت نمايش مي دهند.
در آخر كمي سليقه و علاقه نسبت به ماركي خاص نيز از عوامل مهم در انتخاب يك دوربين توسط خريدار مي باشند.